Object van de maand April 2026
Nauwkeurigheid in oorlogstijd
Dit kompasrichttoestel werd gebruikt voor het afstellen van een Duitse 5 cm Wurfgranatwerfer 36 (Wgr. 36). Het betreft een technisch verfijnd instrument dat essentieel was voor het nauwkeurig uitrichten van mortiervuur. De kijker werd geplaatst op een stevig statief en kon in hoogte en richting worden ingesteld met behulp van fijnmechanische schalen. Voor artilleristen speelde dit hulpmiddel een cruciale rol: zonder een correct afgesteld richttoestel was effectief vuur niet mogelijk. Het object vormt daarmee een sleutelstuk in het begrip van de Duitse gevechtstactiek tijdens de aanval op Zuid-Beveland.
Gevonden in de hectiek van de opmars
Het kompasrichttoestel werd in mei 1940 gevonden door de heer Stoffel-Bakker (18 april 1896), inwoner van Yerseke. Nadat Duitse troepen – waaronder onderdelen van de SS-Divisie Deutschland – de oversteek over het Kanaal door Zuid-Beveland hadden voltooid, begaf hij zich naar het gehucht Vlake. In een weiland achter een woning trof hij deze richtkijker aan, achtergelaten door troepen die in grote haast waren doorgestoten richting Walcheren. De vondst geeft een indringend beeld van de snelheid en chaos waarmee het Duitse leger oprukte: materieel bleef soms eenvoudigweg achter.
Oorlog in de achtertuin
Voor burgers in Zuid-Beveland waren de meidagen van 1940 ingrijpend. Gevechten, vernielingen en doortrekkende soldaten bepaalden het dagelijks leven in dorpen als Yerseke, Kruiningen en Hansweert. De vondst van deze richtkijker laat zien hoe dicht de strijd bij de burgerbevolking kwam: oorlogsmaterieel lag soms letterlijk in de velden waar mensen werkten. Het object is daarmee niet alleen een militair instrument, maar ook een tastbare getuige van de plotselinge en ontwrichtende oorlogsrealiteit in Zeeland.
Bewaard voor de toekomst
De heer Stoffel-Bakker nam de kijker mee naar huis en bewaarde deze jarenlang als herinnering aan de gebeurtenissen die zijn dorp en de regio troffen. Dankzij zijn zorg bleef het object compleet bewaard, inclusief statief en originele leren opbergtassen. Tegenwoordig maakt het deel uit van de collectie van het Bevrijdingsmuseum Zeeland. Het richttoestel biedt bezoekers een waardevolle blik op zowel de militaire technologie van 1940 als de persoonlijke verhalen die daarmee verbonden zijn.