Zelfgemaakte kristalontvanger, Oostkapelle

Als de tweede wereldoorlog  uitbreekt, is Willem Vreke (6 april 1918) tweeëntwintig jaar. Hij woont dan met zijn ouders op een boerderij aan de Duinweg in Oostkapelle en hij volgt de opleiding tot onderwijzer  aan de kweekschool in Middelburg. Om naar Radio Oranje te kunnen luisteren, beschikt de familie  over een kleine zelfgemaakte kristalontvanger.

  • Een kristalontvanger is de eenvoudigste uitvoering van een radio-ontvanger bestaande uit een spoel en afstemcondensator, een kristaldetector en een koptelefoon. Verder heeft het apparaat een antenne. De ontvanger is genoemd naar de diode in de kristaldetector, die oorspronkelijk van een pyrietkristal gemaakt was. De kristalontvanger bevat geen energiebron en geen versterkerelement en onttrekt de energie voor de koptelefoon aan de energie van de zender. Daardoor kan de ontvanger alleen sterke signalen verwerken, dus van zenders die niet al te ver weg staan.

Zeker omdat er op de boerderij van de familie Duitsers zijn ingekwartierd, is het oppassen geblazen, want het bezit van een radio is verboden. En met name de antenne wil nog wel eens opvallen. Dat blijkt wel in de zomer van 1944, wanneer één van de ingekwartierde Duitsers aan Willem vraagt “Wanneer komen de Tommy’s?”. Op Willems antwoord  “Hoe bedoel je?”  wijst de soldaat terloops op de antenne, die onder de dakgoot bevestigd zit. Ze lachten naar elkaar en gelukkig loopt het met een sisser af.

Wanneer later in dezelfde zomer de radio stuk gaat, besluit  Willem om hem in zijn schooltas mee te nemen naar een kameraad in Domburg, die hem kan repareren. Onderweg, ergens aan de duinvoet tussen Oostkapelle en Domburg,  wordt hij aangehouden.  Als hem wordt gevraagd waar hij heen gaat, legt Willem uit onderweg te zijn naar een kameraad in Domburg om samen te studeren. Willem mag door en in de tas wordt niet gekeken.

Na de Tweede Wereldoorlog wordt Willem enkele maanden onderwijzer op de C.B.S. te Lewedorp; dan verhuist hij naar Nieuwdorp, waar hij tot zijn pensionering les geeft.

Op 17 juli 2003 overlijdt hij en de altijd bewaarde “illegale” radio komt bij zoon Wim terecht, die hem op dinsdag 23 juni 2020 overdraagt aan het Bevrijdingsmuseum Zeeland.