Geen producten in de winkelwagen.
Object van de maand December 2025
Heldendaad op de dijk
Eerste luitenant Ian Jacob Havelaar, van de verkenningseenheid van de Prinses Irenebrigade, werd in november 1944 ingezet aan de dijk bij Colijnsplaat. Het naburige eiland Schouwen‑Duiveland stond nog onder Duitse controle, en vanuit daar wilden de Duitsers de sluis bij Colijnsplaat opblazen om omgeving en dorp onder water te zetten. Dankzij Havelaar en zijn mannen is dat plan verijdeld. Tijdens het waarnemen van vijandelijke bewegingen stak Havelaar zijn hoofd boven de dijk – en werd fataal geraakt door een kogel, een toevalstreffer, niet door fusillering. Ook de Duitse commandant sneuvelde bij het vuurgevecht; de meeste Duitsers gaven zich daarna over.
Van grafmarkering tot museumstuk
Havelaar werd de volgende dag begraven in Colijnsplaat en op 5 augustus 1945 herbegraven in het familiegraf van zijn familie in Hillegersberg (kelder nr. 12). Op zijn graf stond een simpel houten markeringskruis — datzelfde houten kruis is nu onderdeel van de collectie van het museum. De familie heeft inmiddels afstand gedaan van grafrecht; in overleg met nabestaanden, de Oorlogsgravenstichting en betrokkenen is besloten om Havelaar’s stoffelijke resten over te brengen naar Colijnsplaat — de plaats waar hij viel en die de herinnering aan hem actief levend houdt. In het centrum van Colijnsplaat is de Havelaarstraat naar hem vernoemd en bij de kerk staat een monument met een bronzen replica van zijn helm.
Symboliek en betekenis
Het houten markeringskruis draagt de stilte van een oorlogsgeschiedenis en herinnert aan een jonge officier die zijn leven gaf voor vrijheid en bescherming van zijn omgeving. Het is geen groot spektakelstuk, maar juist dankzij de bescheiden vorm spreekt het aan: tastbaar, minimalistisch, menselijk. In een tijd van geweld en verwoesting maakte Havelaar het verschil. Het kruis is nu een brug tussen verleden en heden — tussen een individu en de grote lijnen van oorlog en bevrijding.